ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଇତିହାସ: ମନ୍ଦିର ନଗରୀର ଗୌରବମୟ ଅତୀତ

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଏବଂ "ମନ୍ଦିର ନଗରୀ" ଭାବେ ପରିଚିତ ଏହି ସହର, ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ସହରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ହଜାର ବର୍ଷର ଇତିହାସ, ସମୃଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଅତୁଳନୀୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ପାଇଁ ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପରିଚିତ।

ନାମକରଣର ଇତିହାସ

"ଭୁବନେଶ୍ୱର" ନାମଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ "ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର" ରୁ ଆସିଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ତିନି ଲୋକର ଈଶ୍ୱର"। ଏହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଏକ ନାମ। ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଏହି ସହରର ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର।

ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ

ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୌର୍ଯ୍ୟ, ଶୈଳୋଦ୍ଭବ, ସୋମବଂଶୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ଶାସକମାନେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିଥିଲେ।

କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶୋକ

ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟସ୍ଥ ଧଉଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 261 ମସିହାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଧଉଳି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୂପ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ଇତିହାସର ସାକ୍ଷୀ।

ମନ୍ଦିର ନଗରୀର ଉଦୟ

ଏକ ସମୟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ 7000 ରୁ ଅଧିକ ମନ୍ଦିର ଥିବା କୁହାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଶହ ଶହ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ଏହି ସହରର ଐତିହ୍ୟକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛି। ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର, ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପରଶୁରାମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଏହାର ଉଦାହରଣ।

ଆଧୁନିକ ଭୁବନେଶ୍ୱର

୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରକୁ ଓଡ଼ିଶାର ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। ଜର୍ମାନ ସ୍ଥପତି Otto Königsberger ଏହି ସହରର ଆଧୁନିକ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଆଜି ଭୁବନେଶ୍ୱର ଶିକ୍ଷା, IT, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସହର ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି।

ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ସଂସ୍କୃତି

ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ଧଉଳି ଶାନ୍ତି ସ୍ତୂପ, ଉଦୟଗିରି-ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା, ନନ୍ଦନକାନନ ଜୈବ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଏକାମ୍ର ହାଟ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ସହର ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

ଉପସଂହାର

ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟ ଓ ଆଧୁନିକ ବିକାଶର ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ ହେଉଛି ଭୁବନେଶ୍ୱର। ଇତିହାସ, ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉନ୍ନତିର ଏହି ନଗରୀ ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି।